دکتر بابک زمانی

ای وی ایکس!! دوشنبه 27 خرداد ستون از نگاه طبیب روزنامه اعتماد
نویسنده : بابک زمانی - ساعت ٩:٥٢ ‎ق.ظ روز جمعه ٧ تیر ،۱۳۸٧
 

 

   میگوید " اقای دکتر نسخه و گواهی و فرم هایی را که پر کرده بودین بردم . میگن حالا که نیست اگر هم بیاد باید ازاد بخرم چند میلیون تومن میشه  بیمه تایید نمیکنه . تازه جون به دست و پام اومده میتونم راه برم اگر" ای وی ای جی" رو سر وقت نزنم دو دفعه ضعیف میشم  از کجا بیارم  هر دوماه یک بار   چند میلیون تومن بدم ؟ "

" اخرش درست میشه  همه اخرش گیر میارن ."

"یعنی چند دفعه با این پای مریض باید برم داروخانه و بیام ؟"

 جوابی ندارم . بیمار مبتلا به نوعی التهاب در اعصاب محیطی است که هر دوماه باید  داروی "ای وی ای جی" مصرف کند .

هنوز بیمار پایش را بیرون نگذاشته  که یکی از دوستان زنگ میزند . پس از سلام وعلیکی نسبتا طولانی که  میخواهد موضوع  اصلی را به عمد تحت الشعاع قرار بدهد  میگوید " راستی  یک چیزی  همین طوری تصادفی  یادم امد برای فلانی یک امپولی نوشتی  هم خیلی گرونه  هم اصلا گیر نمی اد . نمیشد یک دارویی  مشابه بنویسی که گیر بیاد یک خورده هم ارزونتر باشه ؟"

 

   متاسفانه "ای وی ای جی" دارویی است که هیچ مشابهی  ندارد  . رابطه فامیلی و ارادت قدیمی هم در این مورد  کاری نمیتواند بکند . در برخی موارد میتوان از داروهای دیگری استفاده کرد که ممکن است عوارض بیشتر،  اثرات کمتر،  یا  نحوه استفاده دشوار تری داشته باشند  . در این گونه موارد نمیتوان از لفظ مشابه برای این داروها  استفاده کرد . کاری است که پزشک در شرایط نامناسب ممکن است راهی بجز ان نداشته باشد . این مشکلی است که بسیاری از متخصصین وبیماران با بسیاری از داروهای جدید دارند . واقعیت این است که سیستم داروسازی کشور ، صنعت بیمه را به داروهای "ارزان " عادت داده یا بذ عادت کرده است . داروها عمدتا  با تولید داخلی  با قیمیتی بسیار ارزان عرضه میشوند . اینکه  هزینه  واقعی تولید این داروها با توجه به استفاده از امکانات دولتی   چقدر است و اینکه چه میزان سوبسید به صورت غیر مستقیم وناپیدا  صرف تولید این داروها میشود نکته ای است که  به بحث ما مربوط نبوده بنده در این مورد صلاحیت ندارم . قدر مسلم اینکه بیمه ها به طور عموم با داروهای ارزان سروکار دارند .. و از بد حادثه  اکثریت  داروهای جدیدی که بخش مهمی از انها در درمان بیماری های  صعب العلاج به کار میروند  داروهایی هستند که  قیمت انها از حدود متعارف قیمت دارو در تمام دنیا بالاتر است . ودر نتیجه  در کشور ما که  قیمت داروها از قیمت متعارف دارو در دنیا هم پایین تر است هر داروی جدیدی که معرفی و تولید میگردد تا چند سال نوعی بحران دارویی  در کشور ایجاد میکند  .

   واقعیت این است که ذخایر دارویی جهان  در حال به پایان رسیدن است . دیگر دارویی مثل  جوشانده پوست درخت بید  وجود ندارد که  بتوان از ان اسپیرین ساخت  یا دیگر گیاهی مشابه تاتوره  که از ان اتروپین  میتوان ساخت یا کپک نان که میتوان از ان پنی سیلین ساخت باقی نمانده . صنعت داروسازی جهان تمام داروهایی را در طب سنتی کشورها وجود داشت به کار گرفته است و دیگر اگرچه همچنان امکان معرفی چنین داروهایی باز هم وجود  دارد اما این یک استثنا خواهد بود . واز این پس دیگر باید دارها را ساخت ! از سوی دیگر  تکنولوژِ ی پزشکی و تکنولوژُی تولید دارو انچنان پیشرفت کرده است که دیگر بشر نیازی به اتکا ی صرف برتصادف یا جستجو در فارماکوپه های سنتی  هم نمیبیند . اکنون با شناخت دقیق از مکانیسم ایجاد بیماری ها میتوان به دنبال داروهایی رفت  که ان نقیصه احتمالی در فلان ارگان را برطرف میسازند . دوسه دهه پیش پزشک علاقه مندی که خود" اسم" داشت بیش از پانصد ماده را روی خود ازمایش کرد تا سر انجام توانست دارویی را که امروزه به عنوان داروی اسم به کار میرود شناسایی کند . و البته برای  اثبات تاثیر ان دارو او پانصد بار در خود حمله اسم ایجاد کرد تا  تا ثیر مواد مختلف را بررسی کند . امروزه  بجای این روش میتوان مکانیسم اسم را شنتاخت و دارویی ساخت که حلقه معیوب بیماری را بشکند . اما پر واضح است که کشف  و تولید چنین داروهایی بسیار پرهزینه خواهد بود . کشف چنین  ماده ای مستازم تحقیقات گسترده در مورد مکانیسم ایجاد بیماری ها و چنین ماده ای است . این تحقیقات مستلزم  منابع اقتصادی قابل توجه و دانش وسیع میباشد . سپس این ماده باید به نحو مناسبی تولید گردد  تولید چنین ماده ای هم  کار اسانی نیست و مستلزم تکنولوژِ ی بسیار پیشرفته ایست  و پس از تولید تازه باید تحقیقات میدانی  گسترده  در مورد ان دارو به انجام برسد . این تحقیقات خود مستلزم فرهنگ و دانش عمیقی است . در حال حاضر پذیرش تاثیر یک دارو یا یک روش درمانی توسط جوامع علمی پروسه بسیار دشواری است که بر اساس "طب برمبنای شاهد " صورت میگیرد  در اینجا نه تنها وسعت دانش ما مورد نظر است بلکه عمق ان مورد توجه بیشتری است .  وقتی که تاثیر دارو به اثبات رسید  . تازه باید  امکان تولید تجارتی  ان  برای عموم  در نظر گرفته شود .  در یک کلام  این داروها  از این پس داروهای بسیار گرانی خواهند بود و باید سیستم اجتماعی متحولی وجود داشته باشد که بتواند این دارو ها را در دسترس عموم قرار دهد .بی توجهی به نکات فوق و بخصوص بی توجهی به هزینه هایی که برای کشف  تولید و استفاده داروهای جدید لازم است  تاثیری جز افت کیفیت در صنعت داروسازی نخواهد داشت . بنابراین داروهای جدید اگرچه به تعداد بسیار کمترند اما  بسیار موثرتر ودر نتیجه مورد نیاز ترند . .بزودی تنها داروهایی در فارماکوپه باقی خواهند ماند که تاثیر بیشترشان به اثبات رسیده باشد و خیلی از داروهای موجود که به صورت انبوه و ارزان تولید میشوند تا جای داروهای واقعی یا موثر تر را بگیرند  از فارماکوپه خارج خواهند شد داروهایی مثل سیتی کولین وپیراستام وانواع ویتامین های مختلف . هم اکنون قیمت برخی داروهای  جدید  مثلا در زمینه ام اس  انچنان است که در کشور ما حتی نمیتوان  بر زبان اورد!! یا برخی داروها  که در مرحله حاد سکته مغزی استفاده میشوند اگرچه قیمت انچنانی ندارند  وفقط هر امپول هزار دلار می ارزد  اما چون باید در ساعات اولیه و به سرعت مورد استفاده قرار بگیرند بزرگترین مشکل در استفاده از انها  در کشور ما مشکل بیمه است .

 

   مشکل تهیه ای وی ای جی  احتمالا پیش در امد مشکلات بیشتری است که ما و صنعت داروسازی و سیستم بیمه ما با داروهای جدیدتر خواهد داشت . راستی اگر بیماران وپزشکان و مسیولین داروخانه ها تا این حد با" ایی وی ای جی " به دردسر می افتند  با "ای وی ایکس " که در اینده خواهد امد چه خواهند کرد ؟

 

    عده زیادی از بیماران مبتلا به بیماری های صعب العلاج روزها و شب هایشان را در کنار رسانه ها یا در اینترنت  به امید  داروهای جدید-"ای وی ایکس "-  میگذرانند  و گاه به پزشکشان مراجعه میکنند تا فقط بپرسند "خبر جدیدی نیست ؟" ایا براستی اگر خبر جدیدی شد میتوان ان دارو را برای همه این بیماران تهیه کرد ؟ یا فقط مشکلات بیشتری برای پزشکان وبیماران ومسدولین داروخانه ها  تولید  میشود ؟